Muhteşem bir ses aralığına sahip olmak, muhteşem bir beceri değildir. Sınırlı ses aralığına sahip fakat çıkarabildiği notaların hakkını veren, gerçekten şarkı söylemesini bilen şarkıcılara (Barbra Streisand gibi) rastladığımız gibi; biraz zorlamayla da olsa yüksek frekansta etkileyici tiz notalar vurabilen fakat doğru gırtlak kontrolünü sağlayamayıp arka-vokalistliğinden öteye gidemeyen şarkıcı adaylarına da rastlayabiliriz. Peki, Mariah Carey bu ayrımın hangi tarafında kalıyor? Gelin, birlikte öğrenelim.
Teknik olarak “1 oktav”, iki ses arasındaki sekiz notalık ses dizisidir; piyano esas alındığında da kademeli olarak sekiz farklı oktav basamağı ortaya çıkar. Bu kavramlardan yola çıkarak, bir insanın 7 veya 8 oktavlık bir ses aralığına sahip olduğunu söylemek demek, bu insanın piyanodaki her bir notayı birebir taklit edebildiğini kabul etmek demektir; ki böyle bir çıkarım mantıksal olarak doğru olsa da teknik olarak doğru değildir. Müzik eğitmenlerine göre insan sesinin erişebileceği en yüksek seviye 5-5.5 oktav kabul edilirken; insan sesi tarafından 6, 7 veya 8 oktava erişilmesi imkansızdır. Yine de, ciddi tartışmalara yol açan 2006'da yayınlanan Guinness Rekorlar Kitabındaki “bir insana ait en geniş ses aralığı” kategorisine göre en geniş aralığa sahip kadın sesi 8 oktav (Georgia Brown/Brezilya), en geniş aralığa sahip erkek sesi de 6 oktav (Tim Storms/ABD) olarak kabul edildi.
Uzmanlar, popüler müziğin en tanınmış ve en güçlü koloratür sopranolarından biri olarak kabul edilen Carey'nin ses aralığının çoğu sözde kaynakta bahsedildiği gibi 7-8 oktav değil; 4.5-5 oktav arasında değiştiğini söylüyorlar. Aslında çeşitli dinlerin ilahilerinden de aşina olduğumuz melisma tekniğini (şarkının sözlerinde yer
alan bir kelimenin herhangi bir hecesinin, gırtlak yardımıyla iniş ve çıkışlarla birden fazla notayla yorumlanması) çocukluk ve gençlik yıllarında idol olarak gördüğü Soul'un efsanevi kraliçesi Aretha Franklin'den modern pop müziğine adapte ederek bu alanda öncü olan ve günümüzdeki birçok “minik” divaya da esin kaynağı olan Carey, gerek stüdyo kayıtlarında, gerek canlı performanslarında güçlü kafa ve göğüs sesini ustaca kullanıyor. Ayrıca uzmanlarca “whistle register” olarak tabir edilen, ulaşılması son derece güç, çıkardığı yüksek frekanslı süpersonik tiz sesleri ile de tanınıyor; hatta bu onun en karakteristik özelliklerinden biri. Bu alanda kendine örnek olarak 70'li yılların bir diğer usta Soul şarkıcısı Minnie Riperton'ı aldığını belirten Carey, sesine zarar vereceği endişesini taşıyan opera şarkıcısı annesinin tüm karşı çıkmalarına rağmen bu eşine az rastlanan yeteneğini erken çocukluk yıllarından itibaren geliştirmeye başladığını ifade ediyor.
Beden dili sayesinde canlı performansların hemen hepsinde ritmi yakalayan ve çıkardığı melismatik ses dalgalarının iniş-çıkışlarını birebir yansıtan el ve parmak hareketlerini kullanmayı da ihmal etmeyen Carey, bu hareketlerinin performansı ve şarkıyı ne derecede hissettiğinin bir ölçütü olarak görüyor.
Carey'nin canlı performanslarında dikkat çeken başka bir özelliği de, karakteristik tiz notalarını çıkarırken bir parmağını kulağına hafifçe bastırması. Anlamayan bazı izleyicilere tuhaf gelen bu hareketin esas sebebini “kendini daha iyi duyabilmek ve ses çıkışının kontrolünü sağlayabilmek için” olduğunu açıklıyor Mariah; bu yüzden büyük ve açık alanlarda gerçekleştirdiği hemen hemen tüm performanslarda özel kulaklık kullandığı da bilinmekte. (2005 yılında düzenlenen Amerikan Müzik Ödülleri töreninde sergilediği “Don't Forget About Us” performansının hemen başında geçici olarak bir kulaklık sorunu yaşamıştı, neyseki durumu ustalığı sayesinde idare edebildi.)
Verdiği birçok röportajda “Benim enstrümanım sesimdir.” açıklamasını yapan Carey'nin evinde ses tellerini dinlendirmek ve sesini korumak amacıyla, gelişmiş buhar saçan makinelerle donatılmış özel bir oda bulunduğu da biliniyor. Carey, New York'ta bulunduğu zamanlarda herhangi bir televizyon şovu veya başka bir aktiviteye performans sergilemesi için davet edildiğinde veya konser vermesi gerektiğinde içinde geniş bir yatak, camlar arkasında dev bir televizyonun da bulunduğu evindeki bu özel buhar odasında kendi tabiriyle bir “ses dinlendirme dönemine” giriyor, saatlerce (günde ortalama 15 saat) uyuyor ve kimseyle tek bir kelime bile konuşmuyor. Kendisine bu özel ipuçlarının zamanında merhum şarkıcı Luther Vandross tarafından verildiğini ve bu yüzden her fırsatta ona olan saygısını tekrar dile getiren Carey bunlara ek olarak kuru veya dumanlı (sigara) havaya sahip ortamlardan mümkün olduğunca uzak durmaya çalışıyor, konserlerde performans aralarında ballı sıcak çayından birkaç yudum almayı ihmal etmiyor. Evindeki bu özel buhar sistemini ABD dışında konser verdiği ülkelerin otel odalarında da özel olarak kurduran Carey, her konser gecesi arasında en az iki gününü sesinin dinlenmesi için ayırıyor, röportajlarda kendisinin de belirttiği gibi “tüm konser ekibi varılan bu yeni şehirlerin eğlence mekanlarını keşfederken” kendisi vaktini otel odasında uyumak, şarkı yazmak, konuşmamak ve film izlemekle geçiriyor.
Carey'nin meşhur tiz notalarına ve melismalarına geri dönelim ve içerisinde çoğunuzun daha önce de duymuş olabileceği bol miktarda örnekle konuya şimdilik bir nokta koyalım.
Çeşitli kaynaklara göre Carey'nin bugüne dek stüdyo kayıtlarında veya canlı performanslarında çıkardığı whistle register'a ait en yüksek frekanslı, en tiz sesler (piyanoya göre): G7 (sol 7 – yedinci oktav basamağındaki sol), F7 (yedinci basamaktaki fa) ve E7 (yedinci basamaktaki mi) olarak kabul ediliyor. Bunların arasında en yüksek frekanslı olan sesin, 1991 yılında düzenlenen MTV Video Müzik ödül töreninde ilk kez canlı olarak yorumladığı “Emotions” performansında yer aldığı biliniyor. Bu sesin bazı uzmanlara göre G7, bazılarına göre de F#7 olduğu tartışılmakta. Ayrıca, ilk albümünde yer alan “All In Your Mind” şarkısının sonlarına doğru yaptığı ad-lib'lerin de (doğaçlama vokal) F7 olarak ölçüldüğü biliniyor.
Mariah, çıkardığı bu insanüstü sesleri stüdyoda ve canlı performanslarında doğaçlama vokal olarak kullanmanın yanısıra bazı şarkıların arka planlarında zengin ve gizemli bir vokal örgüsü olarak yer veriyor (“Fly Away -Butterfly Reprise-” ve “Dreamlover” gibi), bazen bazı klüp remikslerinde piyano ile tatlı bir flört ve çekişme ortamı yaratıyor (“Fantasy -Sweet Dub Mix-” ve “Anytime You Need A Friend -C&C Club Mix-” gibi), bazen daha da ileri giderek şarkıdaki kelimeleri bu yüksek frekansta söylüyor (“Never Too Far/Hero Medley”, “Yours”, “There Goes My Heart” ve “Fly Like A Bird” gibi). Son olarak, 1999 çıkışlı “Rainbow” albümünde yer alan “Bliss” adlı şarkısının oldukça hatırı sayılır bir kısmını sadece whistle register'da söyleyerek tartışmasız vokal kapasitesini bir kez daha gözler önüne sermiş olmasını da unutmamak gerek.
Örnek Ses Klipleri
- Örnek dosyaları yüklemek için nota işaretlerine tıklamanız yeterlidir.
::. Whistle Register (Yüksek/Tiz Notalar)
Ses aralığı gösterisi (Oprah televizyon programında, 2002)
All In Your Mind (Saturday Night Live stüdyolarında kısa acapella, 1990)
Emotions (MTV Video Müzik Ödülleri töreninde canlı performans, 1991) / G7
All In Your Mind / F7
Anytime You Need A Friend (C&C Club Mix) / E7
There's Got To Be A Way / C7-D7
Emotions / E7
Emotions
Emotions
America The Beautiful (NBA final maçı başında canlı performans, 1990)
And You Don't Remember / F6#, G6#
Anytime You Need A Friend
Bliss / F6-G6, F6-D6
Bliss / F6-G6, B-b5
Bliss / B-b6 - D6, F6-G6
Bringin' On The Heartbreak (Global Soul Acapella) / C7
Can't Let Go / B-b6
Circles
Circles
Daydream Interlude (Fantasy Sweet Dub Mix) / A6
Don't Forget About Us
Do You Know Where You're Going To (Theme From Mahogany) / C7-G6-F6-G6-A6
Dreamlover / A6, F6, G6, D6
Dreamlover (Def Club Mix) / G6
Dreamlover (Def Club Mix) / G6
Fantasy (Sweet Dub Mix) / A6, G6, F6, C7#
Fly Like A Bird
Fly Like A Bird
Fly Like A Bird (A Shelter From The Storm konserinde canlı performans, 2005)
Fly Away (Butterfly Reprise)
Fly Away (Butterfly Reprise)
Fly Away (Butterfly Reprise)
Get Your Number
Happy Birthday (Muhammed Ali'nin doğum gününde sürpriz canlı performans, 2002)
Happy Birthday (Muhammed Ali'nin doğum gününde sürpriz canlı performans, 2002)
Heartbreaker / C6#, E-b6, F6, G6#, B-b6
Heartbreaker/If You Should Ever Be Lonely (Junior's Club Mix) / F6#-A6
Heartbreaker/Love Hangover (Divas Live 2000 konserinde canlı performans)
I Wish You Knew
Joy Ride
Loverboy / G6#
Love Takes Time / F6, C6
Love Takes Time (Proctor's Theatre'da canlı performans, 1993) / F6, C6
Melt Away
Mine Again
Music Box / E7-G6#
My Saving Grace (2003 All Star maçı arası Michael Jordan'a ithafen canlı performans) / G6#
Never Too Far/Hero Medley / A6
O Holy Night / B6
One And Only
One And Only
Santa Claus Is Comin' To Town (Anniversary Mix)
So Lonely
Someday / B6
Someday (Amerikan Müzik Ödülleri töreninde canlı performans, 1991)
Stay The Night
There Goes My Heart
There Goes My Heart / F6#, E6, D6, C6
The One (MTV Shining Through The Rain konserinde canlı performans, 2002) / D6, E6, G6
The One (Richard Morels Pink Noise Mix) / F6, D6, B5
The Star Spangled Banner (ABD Ulusal Marşı) (Superbowl gecesinde özel performans, 2002) / B6
To The Floor
Twister / D6, E-b6
U Make Me Wanna
Vanishing / C7
Vanishing (Saturday Night Live televizyon programında canlı performans, 1990)
Vision Of Love / C7
Vision Of Love (Charmbracelet Tour - Zürih konserinde canlı performans, 2003) / B-b6
We Belong Together (Remix)
We Belong Together (Remix)
You And I (Stevie Wonder onuruna düzenlenen BET Walk Of Fame programında canlı performans, 2002)
You're So Cold / C7#
You're So Cold / G6-C7
Yours (The Today Show televizyon programında canlı performans) / G6, A6, C6, F6
Orkestra Takdimi (Charmbracelet Tour - Birmingham/İngiltere, 2003)
Orkestra Takdimi (Charmbracelet Tour - Milano/İtalya, 2003)
::. Örnek Video Klipleri .::
::. Bazı Melismalar .::
Butterfly
Butterfly
Can't Take That Away (Mariah's Theme)
Don't Forget About Us
Fantasy (Bad Boy with ODB)
Fly Like A Bird
Hark! The Herald Angels Sing/Gloria (In Excelsis Deo)
I Am Free
I'll Be There (VH1 Save The Music konserinde canlı performans, 2005)
If It's Over
I Still Believe
Joy To The World
Lead The Way
Miss You Most (At Christmas Time)
Miss You Most (At Christmas Time)
My All (Pavarotti & Friends konserinden canlı performans, 1999)
Never Too Far
Now That I Know
Through The Rain
Vanishing
Vision Of Love
Vision Of Love (BET Blueprint televizyon programında canlı performans, 2005)
Vision Of Love (MTV Shining Through The Rain konserinde canlı performans, 2002)
Vision Of Love (Vogan televizyon programında canlı acapella performans, 1991)
When I Saw You
Without You
Whenever You Call
Kaynaklar: Mariah Turkiye, Notes & Octaves, Wikipedia, Ekşi Sözlük
<< Mariah
